Ιδιωτικοποίηση του νερού
Η ιδιωτικοποίηση του νερού, εμφανίζεται ως μια ενέργεια που καταργεί τον “ανίκανο”, “αναποτελεσματικό” και “διεφθαρμένο” δημόσιο τομέα και παραδίδει την υδατική διαχείριση στον ιδιωτικό τομέα, τομέα του υγιούς ανταγωνισμού και της κερδοφορίας.
Αυτό είναι το επίσημο αφήγημα για την ιδιωτικοποίηση του νερού.
Τον ιδιώτη που θα ελέγχει για τα επόμενα 25 έτη και θα πουλάει το νερό, με ποιο τρόπο μπορώ να τον ανταγωνιστώ ;
Το νερό αποτελεί κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα
Το νερό είναι ένα αγαθό συλλογικό στο οποίο όλοι δικαιούνται να έχουν ίση πρόσβαση.
Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και σε ποιοτικές υπηρεσίες ύδρευσης είναι αναφαίρετο δικαίωμα όλων των πολιτών, άρρηκτα συνδεδεμένο με το δικαίωμα στη ζωή, στην υγιεινή και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η ΔΕΥΑΝ πρέπει να παραμείνει δημόσιος οργανισμός στην υπηρεσία της κοινωνίας και όχι να μετατραπεί σε μέσο κερδοσκοπίας ιδιωτικών συμφερόντων.
Η πώληση σε ιδιωτικά συμφέροντα δημόσιων υπηρεσιών ύδρευσης, όπου εφαρμόστηκε κατά το παρελθόν απέτυχε, αφού οδήγηση σε κατακόρυφη άνοδο της τιμής του νερού και σε υποβάθμιση της ποιότητάς του, με αποτέλεσμα στο τέλος να επιστρέψουν είτε στο δημόσιο, είτε στους Δήμους.
Έξι (6) λόγοι να πεις ΟΧΙ στην ιδιωτικοποίηση του νερού:
ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΤΙΜΩΝ
ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΜΟΛΥΝΣΕΩΝ
ΕΛΛΙΠΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ
ΔΙΑΦΘΟΡΑ & ΑΠΑΤΕΣ
ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ
ΑΝΥΠΑΡΚΤΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Η ΔΕΥΑΝ ΟΔΕΥΕΙ ΠΡΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
ΕΣΥ ΘΑ ΤΟ ΔΕΧΘΕΙΣ ;
Η παροχή νερού είναι ανθρώπινο δικαίωμα
Δε νοείται να σχετίζεται η παροχή του νερού με τη δυνατότητα πλουτισμού και ανάπτυξης ιδιωτικής κερδοφορίας. Με αυτή την έννοια η όποια προσπάθεια ιδιωτικοποίησης είναι προφανώς ενάντια στα συμφέροντα των κοινωνιών και παραβιάζει βασικές αξίες της κατοχύρωσης μιας ζωής με αξιοπρέπεια για όλες/ους.
Χωρίς νερό δεν υπάρχει ζωή, κοινωνική και βιώσιμη ευημερία.
Η αδιάλειπτη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης είναι ζωτικό και θεμελιώδες ανθρώπινο και κοινωνικό δικαίωμα. Η ιδιωτικοποίησή τους παραβιάζει το Σύνταγμα και είναι καταφανώς ενάντια στα συμφέροντα της κοινωνίας.
Το νερό είναι :
Κοινωνικό αγαθό και συνδέεται με την ύπαρξη και τη βιώσιμη ευημερία του ανθρώπου και τη μακροχρόνια διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων
Πηγή ζωής, μέσο επιβίωσης, φορέας πολιτισμού και μέσο για βιώσιμη ευημερία. Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μέσο ανεύθυνου πλουτισμού και εργαλείο διεύρυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων και της αδικίας σε βάρος των πιο ευάλωτων στην κοινωνία,
Δημόσιο αγαθό. Η πρόσβαση στο νερό, στοιχείο απαραίτητο για τη ζωή και την υγεία. Το δικαίωμα στο νερό είναι απολύτως απαραίτητο για μια ζωή με αξιοπρέπεια.
Ευρωπαϊκή Ένωση
“Η
παροχή νερού είναι ανθρώπινο δικαίωμα.
Το νερό είναι δημόσιο αγαθό κι όχι εμπορικό προϊόν”.
Αυτή η έκκληση που υπογράφηκε το 2013 από 2 περίπου εκατομμύρια ανθρώπους ανάγκασε την ΕΕ να εξαιρέσει το νερό από τα σχέδια ιδιωτικοποίησης.
Ειδικά για την Ελλάδα που με τα μνημόνια προχωρούσε στην ιδιωτικοποίηση του νερού, ο Ολι Ρεν, έφτασε στο σημείο να δηλώσει ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού στην Ελλάδα, είναι απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης και όχι των δανειστών της και ότι δέχεται να εξαιρεθούν οι υπηρεσίες ύδρευσης από τα συμφωνημένα.
Η Συνθήκη «Ευρωπαϊκή Χάρτα για τις Υδάτινες Πηγές» του 2001, του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο άρθρο 5 δεσμεύει τα ευρωπαϊκά κράτη, ότι «όλοι έχουν το δικαίωμα [πρόσβασης] σε μία επαρκή ποσότητα νερού για την εξυπηρέτηση των βασικών τους αναγκών»
ΟΗΕ για το δικαίωμα στο νερό
Το 1977 η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αναγνώρισε ότι ανεξάρτητα από το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε πόσιμο νερό σε ποσότητα και ποιότητα που να αντιστοιχεί με τις βασικές τους ανάγκες (UN Water Conference, Mar del Plata,1977).
Το 2002 η Ειδική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα συμπεριέλαβε το νερό στις γενικές παρατηρήσεις του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα, αναγνωρίζοντας επισήμως την πρόσβαση σε επαρκές και ασφαλές νερό ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα (General Comment No. 15. The right to water. UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights, November 2002).
Στις 28 Ιουλίου 2010, με το ψήφισμα 64/292, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνώρισε ως ανθρώπινο δικαίωμα την απόλαυση ύδρευσης και αποχέτευσης και αναγνώρισε ότι το καθαρό, πόσιμο νερό και οι εγκαταστάσεις αποχέτευσης είναι θεμελιώδεις παράγοντες για την επίτευξη όλων των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Την κίνηση αυτή υποστήριξαν 122 κράτη, δεν την καταψήφισε κανένα, ενώ 41 κράτη απείχαν — μεταξύ των οποίων 17 ευρωπαϊκά. (σε αυτά είναι Αυστρία, Λουξεμβούργο, Λιθουανία, Σλοβακία, χώρες δηλαδή όπου έχει ήδη πετύχει η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών και δυστυχώς και η Ελλάδα).
Η ομόφωνη απόφαση A/HRC/15/L.14 του 2010, του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επιβεβαίωσε ότι «το ανθρώπινο δικαίωμα στο ασφαλές πόσιμο νερό και στην υγιεινή πηγάζει από το δικαίωμα σε ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο και σχετίζεται άρρηκτα […] με το δικαίωμα στη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».
Σλοβενία
Η Σλοβενία, το 2016, έγινε η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που προσέθεσε το ανθρώπινο δικαίωμα στο νερό, στο Σύνταγμά της, αν και σε 17 άλλες χώρες αυτό ίσχυε ήδη (Κονγκό, Αίγυπτος, Κένυα, Μαρόκο, Νίγηρας, Σομαλία, Νότια Αφρική, Τυνησία, Ουγκάντα, Ζιμπάμπουε, Βολιβία, Εκουαδόρ, Μεξικό, Νικαράγουα, Ουρουγουάη, Μαλβίδες, Φίτζι)
Η προσθήκη στο Σύνταγμα είναι το αποτέλεσμα πρωτοβουλίας πολιτών που συνέλεξαν 51,000 υπογραφές προκειμένου να προτείνουν αυτή την προσθήκη.
Το άρθρο που προστέθηκε στο Σύνταγμα της Σλοβενίας είναι το εξής:
Άρθρο 70α (Δικαίωμα σε πόσιμο νερό)
Όλοι έχουν δικαίωμα σε πόσιμο νερό. Οι υδάτινες πηγές είναι δημόσιο αγαθό που διαχειρίζεται το κράτος. Οι υδάτινες πηγές χρησιμοποιούνται κυρίως για την βιώσιμη παροχή πόσιμου νερού οικιακής χρήσης και σε σχέση με αυτήν τους τη χρήση δεν θεωρούνται εμπορεύσιμο προϊόν. Το πόσιμο νερό παρέχεται προς το δημόσιο και τα νοικοκυριά από το κράτος μέσω των τοπικών κοινοτήτων απευθείας και χωρίς κέρδος.
ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Νομοθετική κατοχύρωση δημόσιου χαρακτήρα ύδρευσης
Το 2004 η Ολλανδία ψήφισε ένα νόμο που εμποδίζει οποιαδήποτε ιδιωτική εταιρεία από την παροχή υπηρεσιών πόσιμου νερού στο κοινό. Ο νόμος έρχεται σε συνέχεια εγγράφου του 1997 της τότε κυβέρνησης, όπου αναφερόταν ότι οι συμβάσεις παραχώρησης ύδρευσης θα πρέπει να χορηγούνται μόνο σε κρατικές, ή δημοτικές εταιρείες.
ΙΤΑΛΙΑ
Ιταλικό δημοψήφισμα κατά της ιδιωτικοποίησης
Ένα εθνικό δημοψήφισμα διεξήχθη στην Ιταλία στις 12 Ιουνίου και στις 13 Ιουνίου 2011, με δυο από τα 4 ερωτήματα να είναι σχετικά με την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών ύδατος.
Το ποσοστό των πολιτών που καταψήφισε την ιδιωτικοποίηση ήταν ένα συντριπτικό 95.4% ενώ το ίδιο ποσοστό τάχθηκε αρνητικά και στην ιδέα του κέρδους από το νερό.
Η συμμετοχή των πολιτών έφτασε στο απίστευτο 54.81% ευτύχημα, μια και το δημοψήφισμα δεν θα μετρούσε αν η προσέλευση ήταν μικρότερη του 50%. Κατόπιν το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας αποφάνθηκε ότι οποιαδήποτε μελλοντική νομοθεσία επιχειρήσει να ιδιωτικοποιήσει δημόσιες υπηρεσίες θα είναι αντισυνταγματική.
Ο αρμόδιος Υπουργός ανακοίνωσε πως ετοιμάζεται νομοθετική ρύθμιση με την οποία μόνο οι Δήμοι θα μπορούν να παρέχουν ύδρευση ενώ δήλωσε ότι «Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις πάντα αναζητούν κέρδη και τα κέρδη αυτά τα πληρώνουμε εμείς. Αυτό θα σταματήσει.»
Απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας (ΣτΕ) 1906/2014
Με την απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας (ΣτΕ) 1906/2014 έγινε «δεκτή η αίτηση για την ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς την μεταβίβαση από το Δημόσιο στο ΤΑΙΠΕΔ μετοχών που αντιστοιχούν σε ποσοστό 34,033% του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΥΔΑΠ ΑΕ. Κρίθηκε ότι η αποξένωση του Ελληνικού Δημοσίου (ΕΔ) από την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΥΔΑΠ ΑΕ, του οποίου η διατήρηση είναι αναγκαία για να μη μετατραπεί η δημόσια επιχείρηση σε ιδιωτική, συνιστά παράβαση του Συντάγματος».
Το Δικαστήριο έκρινε ότι:
Οι υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης δεν αποτελούν δραστηριότητες αναπόσπαστες από τον πυρήνα της κρατικής εξουσίας, κατά συνέπεια μπορούν να παρέχονται από Ανώνυμες Εταιρίες που ανήκουν στο Δημόσιο
Στην περίπτωση που το Ελληνικό Δημόσιο μεταβιβάσει σε ιδιώτες το ποσοστό των μετοχών που εξασφαλίζει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και τη δυνατότητα εκλογής από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων, της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, το οποίο είναι το ανώτατο διοικητικό όργανο της εταιρείας που διαμορφώνει τη στρατηγική και πολιτική της ανάπτυξής της και διαχειρίζεται τα περιουσιακά στοιχεία της, τότε η επιχείρηση χάνει το δημόσιο χαρακτήρα της και ιδιωτικοποιείται ‘ουσιαστικά’.
«Η δε κατ’ ουσίαν μετατροπή της δημοσίας επιχειρήσεως σε ιδιωτική, που λειτουργεί με γνώμονα το κέρδος, καθιστά αβέβαιη τη συνέχεια της εκ μέρους της παροχής προσιτών υπηρεσιών κοινής ωφελείας, και δη υψηλής ποιότητας, η οποία δεν εξασφαλίζεται πλήρως με την κρατική εποπτεία».
Η αβεβαιότητα αυτή ως προς τη συνέχεια της παροχής προσιτών υπηρεσιών κοινής ωφελείας με αυτόν τον βαθμό αναγκαιότητας όπως η υπηρεσία ύδρευσης και αποχέτευσης έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 5 παρ. 5 Σ με το οποίο κατοχυρώνεται το ατομικό δικαίωμα στην προστασία της υγείας, καθώς και με το άρθρο 21 παρ. 3 Σ που υποχρεώνει το Κράτος να μεριμνά για την υγεία των πολιτών.
«Συνεπώς, η αποξένωση του Ελληνικού Δημοσίου από την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΥΔΑΠ Α.Ε., του οποίου η διατήρηση είναι αναγκαία – υπό το δεδομένο νομικό καθεστώς – για να μη μετατραπεί η δημόσια επιχείρηση σε ιδιωτική, συνιστά παράβαση των άρθρων 5 παρ. 5 και 21 παρ. 3 του Συντάγματος και για τον λόγο αυτό, που βασίμως προβάλλεται, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η προσβαλλομένη απόφαση της ΔΕΑΑ κατά το μέρος της, με το οποίο μεταβιβάζονται στο ΤΑΙΠΕΔ και οι τελευταίες μετοχές της εταιρείας που έχει στην κυριότητά του το Ελληνικό Δημόσιο».
Απόφαση ΣτΕ Ολ 190/2022
Με την απόφαση ΣτΕ Ολ 190/2022 [A190-2022] η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβίβαση της πλειοψηφίας του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΥΔΑΠ ΑΕ στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ ΑΕ) με τον Νόμο 4389/2016.
Απόφαση Αριθμ. Οικ.135275/2017 ΦΕΚ 1751/Β/22-5-2017
Έγκριση γενικών κανόνων κοστολόγησης και τιμολόγησης υπηρεσιών ύδατος. Μέθοδος και διαδικασίες για την ανάκτηση κόστους των υπηρεσιών ύδατος στις διάφορες χρήσεις του.
Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) αυτή, το νερό από κοινό αγαθό μετατρέπεται ουσιαστικά σε εμπόρευμα, η τιμολόγηση, πλέον, των υπηρεσιών ύδρευσης-αποχέτευσης θα γίνεται με στόχο τα συνολικά έσοδα να καλύπτουν το συνολικό κόστος των υπηρεσιών ύδρευσης κάθε παρόχου (αρ. 9.1).
Τούτο φυσικά αντιβαίνει σε βασικές διατάξεις του Συντάγματος, όπως κρίθηκε με την ΣτΕ 1906/2014.
Στην τιμολόγηση θα συνυπολογίζονται τα εξής:
Α’ Χρηματοοικονομικό κόστος (άρ. 4 και Παρ. Ι): κόστος κεφαλαίου υπολογιζόμενο βάσει των ετησίων αποσβέσεων των παγίων στοιχείων του παρόχου, κόστος ευκαιρίας υπολογιζόμενο βάσει της απόδοσης του επενδεδυμένου κεφαλαίου σε εναλλακτικές δραστηριότητες (sic), λειτουργικό κόστος αποτελούμενο από σταθερές και μεταβλητές δαπάνες λειτουργίας, κόστος συντήρησης υποδομών και κόστος διοίκησης που περιλαμβάνει και αμοιβές τρίτων. Στην περίπτωση μεταφοράς νερού σε άνυδρες περιοχές οι χρήστες επιβαρύνονται με το επί πλέον κόστος, εκτός αν υπάρξει σχετική κρατική επιχορήγηση.
Έτσι, αφήνοντας κατά μέρος το ότι καλούμαστε να ξαναπληρώσουμε για υποδομές που στήθηκαν από πληρωμές δικές μας, των γονιών και των παππούδων μας, θα κληθούμε να πληρώσουμε και ό,τι ποσά θελήσει μια επιχείρηση ύδρευσης-αποχέτευσης να παρουσιάσει εκ των υστέρων και εν γνώσει τυχόν θετικών αποτελεσμάτων ως διαφυγόντα κέρδη της, αν χρησιμοποιούνταν σε κάτι άλλο.
Σαν κερασάκι στην τούρτα στο κόστος κεφαλαίου (Παρ. Ι) προστίθεται και «εύλογη απόδοση των ιδιωτικών επιχειρηματικών κεφαλαίων που χρησιμοποιούν» η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ. Για πολλοστή φορά το κράτος αποδεικνύει ότι επιχειρηματικότητα γι’ αυτό σημαίνει εγγυημένα κέρδη για τον «επενδυτή».
Β’ Περιβαλλοντικό κόστος (άρ. 5 και Παρ. ΙΙ), το οποίο, μεταξύ άλλων, επιβάλλεται και στις περιπτώσεις υπογείων υδατικών συστημάτων με κακή χημική κατάσταση μη οφειλόμενη σε φυσικά αίτια.
Τούτο πολύ απλά σημαίνει ότι, προφανώς επειδή η διοίκηση δυσκολεύεται να επιβάλλει πρόστιμα για ρύπανση, οι χρήστες θα πληρώνουν το κόστος αποκατάστασης ρύπανσης υδατικών συστημάτων από τρίτους.
Γ’ Κόστος πόρου (άρ. 6 και Παρ. ΙΙΙ) που καλύπτει και την κακή διαχείριση των υδατικών πόρων. Διέφυγε προφανώς του συντάκτη κάποια αναφορά αν οι υπαίτιοι αυτής της κακής διαχείρισης θα έχουν κάποιες συνέπειες.
Το περιβαλλοντικό κόστος και το κόστος πόρου αθροίζονται (άρ. 7) στο περιβαλλοντικό τέλος, το οποίο, θ’ αναγράφεται ειδικά «με ευκρινή και εύληπτο τρόπο» στους λογαριασμούς (θυμηθείτε τα περιβαλλοντικά τέλη που πληρώνουμε για ηλεκτρική ενέργεια) και εισπραττόμενο θα καταλήγει, στο σύνολό του σχεδόν, στο γνωστό «Πράσινο Ταμείο» προοριζόμενο μεν για πλειάδα συγκεκριμένων σκοπών, σχετιζομένων με το νερό, χωρίς όμως να τίθενται χρονικά ή άλλα περιθώρια. Από το περιβαλλοντικό τέλος μπορούν να εξαιρεθούν ευπαθείς κοινωνικές ομάδες (φυσικά) και όσοι, κατά την κρίση του Υπουργείου «με την εφαρμογή πρακτικών ορθολογικής διαχείρισης υδάτων, συμβάλλουν στη διατήρηση ή/και βελτίωση της καλής κατάστασης των υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της επαναχρησιμοποίησης λυμάτων» (και ο νοών νοείτω)
Στο άρ. 9 (Γενικοί Κανόνες Τιμολόγησης) προβλέπεται η επιβολή αυξήσεων στους λογαριασμούς αν οι οικονομίες που πραγματοποιεί μια επιχείρηση ύδρευσης-αποχέτευσης δεν αρκούν για να βελτιωθεί η ανάκτηση του κόστους υπηρεσιών. Σε μια προσπάθεια απατηλού καθησυχασμού των χρηστών η αύξηση αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ του περασμένου έτους (ή και το διπλάσιο αυτού σε κάποιες περιπτώσεις): το πόση σχέση έχει η αύξηση του ΑΕΠ με την διαμόρφωση των εισοδημάτων της μεγάλης πλειοψηφίας των κατοίκων αυτού του τόπου δεν χρειάζεται να το αναλύσουμε.
Το άρ. 14, με τίτλο «Γενικοί κανόνες και κατευθύνσεις βελτίωσης υπηρεσιών ύδατος» (sic) στο μεγαλύτερο τμήμα του δίνει οδηγίες για το πώς μπορούν να επιβληθούν αυξήσεις.
Επιπτώσεις της ιδιωτικοποίησης
Η χειροτέρευση της παροχής με ταυτόχρονη αύξηση των τιμών μετά την ιδιωτικοποίηση είναι ο λόγος που πολλοί δήμοι σε διάφορες χώρες κατάφεραν την επαναδημοτικοποίηση των εταιριών νερού . Παραδείγματα είναι πόλεις στην Πορτογαλία και Ισπανία που αναγκάστηκαν από την Τρόικα να ακολουθήσουν λανθασμένη πολιτική , η οποία οδήγησε σε αύξηση των τιμών έως και κατά 400 %.
Ένας από τους πρώτους δήμους που αναγκάστηκε λόγω της αντίστασης του πληθυσμού να ανακαλέσει την ιδιωτικοποίηση του νερού ήταν ο δήμος του Βερολίνου. Ναι μεν το δημόσιο κατείχε το 51% των μεριδίων, αλλά μυστικές συμφωνίες εξασφάλιζαν επί 30 χρόνια υψηλά κέρδη στις διαχειρίστριες εταιρίες. Έτσι ανέβηκε και στο Βερολίνο η τιμή του νερού.
Έξι (6) λόγοι να πεις ΟΧΙ στην ιδιωτικοποίηση του νερού:
ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΤΙΜΩΝ
Στο Βουκουρέστι η υπηρεσία ύδρευσης ιδιωτικοποιήθηκε το 2000. Μέχρι το 2016 η τιμή του νερού είχε 12πλασιαστεί.
ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΜΟΛΥΝΣΕΩΝ
Στην Ν. Αφρική όταν το νερό ιδιωτικοποιήθηκε υπήρξαν εκτεταμένες μολύνσεις.
ΕΛΛΙΠΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ
Στη Μεγάλη Βρετανία χάνεται το 1/4 του πόσιμου νερού σε διαρροές λόγω της έλλειψης επενδύσεων στα δίκτυα.
ΔΙΑΦΘΟΡΑ & ΑΠΑΤΕΣ
Στη Γαλλία, Μ.Βρετανία και ΗΠΑ στελέχη εταιριών και αξιωματούχοι του Δημοσίου έχουν τεθεί υπό έλεγχο και σε ορισμένες περιπτώσεις καταδικαστεί σε υποθέσεις δωροδοκίας και απάτης.
ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ
Στο Βερολίνο η σύμβαση παραχώρησης ΣΔΙΤ κρατήθηκε μυστική και περιελάμβανε έγγραφη εγγύηση μεγάλου κέρδους. Το 2012 το Γραφείο Ανταγωνισμού της Γερμανίας απεφάνθη ότι η σύμβαση παραβιάζει το γερμανικό δίκαιο περί ανταγωνισμού και η εταιρία αναγκάστηκε σε μείωση τιμών 19%.
ΑΝΥΠΑΡΚΤΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Στη Γαλλία με μακρά ιστορία στην ιδιωτική διαχείριση, η συμμετοχή τού ιδιωτικού τομέα στις επενδύσεις ανέρχεται μόλις στο 12% Στην Ουγγαρία, ακόμη και σε πόλεις όπου η ύδρευση έχει ιδιωτικοποιηθεί, οι επενδύσεις χρηματοδοτούνται από την κεντρική διοίκηση .
Η
παγκόσμια εμπειρία από ιδιωτικοποιήσεις
υπηρεσιών νερού
Ηνωμένο Βασίλειο
Στην Μ. Βρετανία, όπου οι υπηρεσίες ύδρευσης ιδιωτικοποιήθηκαν από την Μ. Θάτσερ το 1989, οι Βρετανοί καταναλωτές επιβαρύνονται ετησίως με περίπου 2 δις λίρες περισσότερα απ’ όσα θα καλούνταν αυτοί να καταβάλουν, αν οι επιχειρήσεις χρηματοδοτούνταν από το κράτος, λόγω των περίπλοκων μηχανισμών φοροαποφυγής που έχουν στηθεί από τους ιδιοκτήτες τους.
Επίσης η μακροχρόνια έλλειψη επενδύσεων στη συντήρηση δικτύων έχει επιφέρει το 1/4 του νερού που θα κάλυπτε τις ανάγκες 11 εκ. καταναλωτών να χάνεται κάθε μέρα σε διαρροές. Η ρυθμιστική αρχή OFWAT του Ηνωμένου Βασιλείου έχει κατ’ επανάληψη αποτύχει να αποτρέψει τις ιδιωτικές εταιρείες να απολαύουν μεγαλύτερα κέρδη μέσω ελλιπών δαπανών, ενώ παρότι έχει επιτύχει να εντοπίσει απάτες τις οποίες διέπραξαν οι εταιρείες, έχει δώσει στις εταιρείες το δικαίωμα 25ετούς ειδοποίησης πριν λήξουν οι άδειές τους ουσιαστικά διασφαλίζοντάς τους παντοτινό μονοπώλιο.
Σύμφωνα με τον David Hall, επισκέπτη καθηγητή στη Διεθνή Ερευνητική Μονάδα Δημοσίων Υπηρεσιών του Πανεπιστημίου του Greenwich :
Η δουλειά του νερού του Τάμεση είναι απλή: να λειτουργεί την πιο ουσιαστική υπηρεσία από όλες, παρέχοντας καθαρό νερό και αποτελεσματική επεξεργασία λυμάτων. Αλλά νέα στοιχεία αυτή την εβδομάδα επιβεβαιώνουν ότι δεν κάνουν αυτή τη δουλειά.
Αντίθετα, οι μέτοχοι έχουν κερδίσει χρήματα με το να μην επενδύουν στις υπηρεσίες, επωφελούμενοι από τη ρύπανση των λυμάτων των ποταμών του Oxfordshire καθώς και από τη διαρροή νερού που αναβλύζει στις υδρορροές των δρόμων του Λονδίνου.
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι μέτοχοι του Τάμεση αρνούνται να επενδύσουν οποιοδήποτε από τα χρήματά τους σε αυτό, επειδή αυτό κάνουν εδώ και 34 χρόνια.
Έχουν βγάλει πολλά χρήματα. .
Μεταξύ 1990 και 2023, μείωσαν στην πραγματικότητα τις δικές τους επενδύσεις στον Τάμεση κατά περισσότερο από το ήμισυ του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας (από 300 εκατομμύρια £ σε 129 εκατομμύρια £). Αλλά τους επετράπη να αυξήσουν τους λογαριασμούς μας πολύ περισσότερο από τον πληθωρισμό (πραγματική αύξηση 40%), έτσι ώστε όχι μόνο να πληρώνουμε για τη λειτουργία ολόκληρου του συστήματος, αλλά να δημιουργούμε επιπλέον πλεονάσματα.
Ωστόσο, αυτό δεν ωφέλησε το σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια αυτών των 34 ετών, αυτοί οι μέτοχοι έβγαλαν 6,5 δισεκατομμύρια λίρες σε μερίσματα (£10 δισεκατομμύρια σε τρέχοντες όρους το 2023), ενώ τα διανεμόμενα κέρδη που απομένουν στα βιβλία της εταιρείας ύδρευσης και αποχέτευσης αυξήθηκαν κατά μόλις 340 εκατομμύρια £ - μόλις 5% της τούρτας που έτρωγαν οι μέτοχοι, και ένα κόψιμο σε πραγματικούς όρους.
Το ιδιωτικοποιημένο σύστημα ύδρευσης είναι μια οικονομική και περιβαλλοντική καταστροφή. Καμία άλλη χώρα στον κόσμο δεν διαθέτει σύστημα όπως αυτό - πάνω από το 90% του κόσμου τρέχει νερό μέσω δημόσιας υπηρεσίας (συμπεριλαμβανομένης της Σκωτίας και της Βόρειας Ιρλανδίας). Η μεγάλη πλειοψηφία των Άγγλων, ανεξάρτητα από το κόμμα που ψηφίζουν, λένε εδώ και χρόνια ότι θέλουν η Αγγλία να επιστρέψει σε αυτό το σύστημα.
Ο εκδημοκρατισμός του αγγλικού νερού δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικός.
Το καταστροφικό παράδειγμα των ΗΠΑ
Ίσως ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά (αλλά κι οδυνηρά για όσους το βιώνουν) παραδείγματα έχει να κάνει με τις ΗΠΑ, όπου, όπως κατέγραψε πρόσφατη έρευνα του Guardian , εκατομμύρια Αμερικανοί δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τους λογαριασμούς νερού καθώς αυτοί αυξήθηκαν 80% σε μια δεκαετία.
Ειδικότερα, σε μια αποκλειστική ανάλυση 12 πόλεων των ΗΠΑ αποκαλύπτεται πως η συνδυασμένη τιμή του νερού και του κόστους αποχετεύσεων λυμάτων αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 80% μεταξύ 2010 και 2018, με περισσότερα από τα δύο πέμπτα των κατοίκων σε ορισμένες πόλεις να ζουν σε γειτονιές με μη προσιτούς λογαριασμούς.
Στην πρώτη εθνική έρευνα αυτού του είδους, τα ευρήματά αποκαλύπτει τον οδυνηρό αντίκτυπο της αυξανόμενης κρίσης ένδειας του νερού στην Αμερική, καταδεικνύοντας επίσης ότι η αύξηση των λογαριασμών δεν πλήττει πλέον μόνο τα φτωχότερα αλλά επίσης, όλο και περισσότερους εργαζόμενους Αμερικανούς.
Η έρευνα 88 σελίδων του Colton διαπίστωσε ότι μεταξύ του 2010 και του 2018 οι λογαριασμοί νερού αυξήθηκαν κατά τουλάχιστον 27%, ενώ η υψηλότερη αύξηση ήταν το 154% στο Ώστιν του Τέξας, όπου ο μέσος ετήσιος λογαριασμός αυξήθηκε από 566 $ το 2010 σε 1.435 $ το 2018, παρά τις προσπάθειες μετριασμού της ξηρασίας που οδήγησαν σε μειωμένη χρήση νερού.
Εν τω μεταξύ, η ομοσπονδιακή βοήθεια σε δημόσιες υπηρεσίες ύδρευσης, οι οποίες εξυπηρετούν περίπου το 87% των πολιτών, έπεσε κατακόρυφα, ενώ η συντήρηση, οι περιβαλλοντικές απειλές και οι απειλές για την υγεία, οι κλιματικές διαταραχές και άλλες δαπάνες αυξήθηκαν.
«Μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα ύδατα απειλεί κάθε γωνιά της χώρας μας. Η κλίμακα αυτής της κρίσης δεν απαιτεί τίποτα λιγότερο από έναν θεμελιώδη μετασχηματισμό των υδάτινων συστημάτων μας. Το νερό δεν πρέπει ποτέ να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα ή πολυτέλεια προς όφελος των πλούσιων », δήλωσε στον Guardian η συνήγορος της οργάνωσης «Δικαιοσύνη για το Νερό» Mary Grant από την Food and Water Watch.
Επιπλέον, η έρευνα δείχνει ότι η κρίση της φτώχειας στο νερό είναι πιθανό να επιδεινωθεί πολύ, με τους λογαριασμούς σε πολλές πόλεις να γίνονται οικονομικά μη βιώσιμοι για την πλειονότητα των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων της Αμερικής την επόμενη δεκαετία.
Στο Ώστιν του Τέξας, εάν οι τιμές στην πόλη συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό, περισσότερα από το 80% των κατοίκων χαμηλού εισοδήματος θα αντιμετωπίζει πλήρη αδυναμία στην αποπληρωμή των λογαριασμών νερού έως το 2030.
Στο Τιούσον της Αριζόνα, μια άλλη πόλη που πλήττεται από την ξηρασία, ο αριθμός των κατοίκων χαμηλού εισοδήματος που αδυνατούν να πληρώνουν τους λογαριασμούς νερού διπλασιάστηκε στο 46% μεταξύ 2010 και 2018 – καθώς ο μέσος λογαριασμός αυξήθηκε κατά 119%.
Στο Σαν Ντιέγκο, με βάση τα στοιχεία του 2018, σχεδόν το 20% του συνολικού πληθυσμού αδυνατεί να ανταπεξέλθει στην αποπληρωμή των λογαριασμών του νερού.
Το κράτος «κλείνει την κάνουλα» της χρηματοδότησης
Η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για συστήματα νερού έχει μειωθεί κατά 77% σε πραγματικούς όρους από την κορύφωσή της το 1977.
«Το νερό χαμηλού κόστους – υψηλής ποιότητας είναι εθνικό ζήτημα… η ομοσπονδιακή κυβέρνηση σαφώς δεν παίζει το ρόλο που πρέπει να παίξει», δήλωσε ο Howard Neukrug, διευθυντής του κέντρου νερού στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας ύδρευσης της Φιλαδέλφειας.
Οι διακοπές νερού τείνουν να γίνουν κανόνας
Την στιγμή, εν μέσω της αύξησης του κόστους των λογαριασμών και της μείωσης των ομοσπονδιακής χρηματοδότησης, οι διακοπές νερού είναι πλέον όλο και πιο συχνό φαινόμενο. Ακριβώς όπως και οι κατασχέσεις ενυπόθηκων δανείων, η διακοπή του νερού είναι ένας βασικός λόγος που οδηγεί πολλούς Αμερικάνους στο να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Σύμφωνα με εθνική μελέτη, περίπου ένα στα 20 νοικοκυριά στις ΗΠΑ υφίσταται αποσύνδεση νερού για απλήρωτους λογαριασμούς ετησίως.
Στη Νέα Ορλεάνη, η έρευνα διαπίστωσε ότι το 79% των κατοίκων χαμηλού εισοδήματος που ζούσαν σε γειτονιές με δυσβάστακτη επιβάρυνση νερού – το οποίο θα μπορούσε να αυξηθεί στο 93% έως το 2030 εάν η επιβάρυνση νερού συνεχίσει να αυξάνεται. Το 2018, περίπου το 30% των φτωχών κατοίκων ζούσαν σε περιοχές όπου ο μέσος λογαριασμός κόστισε πάνω από το 12% του εισοδήματος των νοικοκυριών.
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ: Όταν θυγατρική της SUEZ LYONNAISE DES EAUX αγόρασε την κρατική επιχείρηση νερού Obras Sanitarias de la Nacion, οι τιμές διπλασιάστηκαν και η ποιότητα του νερού χειροτέρευσε. Η εταιρίας αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν οι κάτοικοι μαζικά αρνήθηκαν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ: Το 1998 λίγο καιρό αφότου ανέλαβε την ύδρευση η γαλλική SUEZ LYONNAISE DES EAUX το νερό στο Σίδνεϊ βρέθηκε μολυσμένο από παράσιτα και κρυπτοσπορίδια.
ΒΟΛΙΒΙΑ:
Το
1999 η Παγκόσμια Τράπεζα συστήνει
ιδιωτικοποίηση της δημοτικής εταιρίας
ύδρευσης της Cochabamba, Servicio Municipal del Agua
Potable Alcantarillado (SENIAPA). Αξιωματούχοι της
τράπεζας απείλησαν ανοιχτά να παρακρατήσουν
600 εκατομμύρια $ από την δανειακή σύμβαση
αν η Βολιβία δεν αποδεχόταν.
ΚΑΝΑΔΑΣ: Τουλάχιστον 7 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους αφού μολύνθηκαν από το βακτήριο E coli στο Walkerton, Ontario ύστερα από την ιδιωτικοποίηση του ελέγχου ποιότητας του νερού που πέρασε στον έλεγχο της A&L LABS. Η εταιρία χαρακτήρισε τα αποτελέσματα των ελέγχων «απόρρητη πνευματική ιδιοκτησία» και αρνήθηκε να τα κοινοποιήσει.
ΜΑΡΟΚΟ:
Οι καταναλωτές είδαν την τιμή του νερού
να ανεβαίνει 3 φορές πάνω αφότου
ιδιωτικοποιήθηκε η εταιρία ύδρευσης
στην Casablanca.
Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑ: Οι λογαριασμοί ύδρευσης και αποχέτευσης αυξήθηκαν κατά 67% μεταξύ 1989 και 1995. Το ποσοστό διακοπών των παροχών ανέβηκε κατά 177%
Ν.ΖΗΛΑΝΔΙΑ: Οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την εμπορευματοποίηση του νερού.
Ν.ΑΦΡΙΚΗ:
Το νερό έγινε απροσπέλαστο, πανάκριβο
και μη ασφαλές όταν η εταιρία SUEZ LYONNAISE
DES EAUX ανέλαβε την ύδρευση στο Johannesburg.
Υπήρξαν εκτεταμένες μολύνσεις και
χιλιάδες άνθρωποι είδαν την παροχή τους
να διακόπτεται.
ΧΙΛΗ: η Παγκόσμια Τράπεζα επέβαλλε σαν δανειοδοτικό όρο στη χώρα εγγύηση κέρδους 33% στη γαλλική εταιρία ύδρευσης SUEZ LYONNAISE DES EAUX
Επαναδημοτικοποίηση
των επιχειρήσεων ύδρευσης παγκοσμίως
Σε όσες πόλεις του κόσμου ιδιωτικοποιήθηκε το νερό, τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά, με κατακόρυφη αύξηση της τιμής του, αύξηση των διαρροών λόγω πλημμελούς συντήρησης των δικτύων και πτώση της ποιότητας του νερού. Για αυτούς τους λόγους τα τελευταία χρόνια έχουν συμβεί δεκάδες επανακρατικοποιήσεις ή ακυρώσεις ιδιωτικοποιήσεων εταιρειών παροχής νερού σε όλο τον κόσμο κάτω υπό την πίεση ισχυρών κοινωνικών κινημάτων.
Το τσουνάμι ιδιωτικοποιήσεων στα χρόνια του ακμάζοντος νεοφιλελευθερισμού, τις δεκαετίες 1980 και 1990, διαδέχτηκε από τις αρχές του αιώνα ένα κύμα απο-ιδιωτικοποιήσεων. Από το 2000, πάνω από 270 δήμοι και περιφέρειες έχουν ξαναπάρει υπό τον έλεγχό τους τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, ενώ πέντε χώρες τις επανεθνικοποίησαν. Ανάμεσα στις πόλεις που επαναδημοτικοποίησαν το νερό τους φιγουράρουν η Νέα Υόρκη, το Παρίσι, το Βερολίνο, η Φρανκφούρτη, η Σεβίλη, η Βουδαπέστη, το Μπουένος Αϊρες, το Γιοχάνεσμπουργκ.
Όπου η συμμετοχή της κοινωνίας στη διαδικασία αυτή ήταν πιο ενεργή, η επαναδημοτικοποίηση σηματοδότησε και τη θέσμιση πολιτικών συμμετοχικής διακυβέρνησης των υδάτινων πόρων και δικτύων.
Στο φαινόμενο συνέβαλαν η προβληματική διαχείριση και η ελλιπής συντήρηση -με συνέπειες στην υγεία- των δικτύων ύδρευσης, οι αυξήσεις των τιμολογίων, αλλά και η αυξανόμενη ευαισθησία των κοινωνιών σε θέματα διαχείρισης υδάτινων πόρων -και λόγω κλιματικής αλλαγής-, όπως και η δυσαρέσκεια για το ανεξέλεγκτο των εταιρειών που είχαν αναλάβει την εκμετάλλευση των δικτύων ύδρευσης.
Σε πόλεις όπως το Παρίσι, η Γκρενόμπλ, η Τεράσα (τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Καταλονίας), το Δ.Σ. των νέων δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης αποτελείται από το τρίπτυχο «πάροχος νερού, δήμος, οργανωμένη κοινωνία». Στο επίκεντρο του συνεργατικού αυτού πλαισίου διακυβέρνησης βρίσκεται τόσο η διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού όσο και η διαχείρισή του ως κοινού φυσικού πόρου, δίνοντας έμφαση στη συμμετοχή των πολιτών.
Στην Ουαλία η εταιρεία ύδρευσης είναι περιορισμένης ευθύνης (χωρίς μετόχους και μερίσματα) και η διοίκησή της εκλέγεται από τα μέλη τής Glas Cymru (από 50 έως 200) και είναι υπόλογη σε αυτά. Μέλος μπορεί, μέσα από συγκεκριμένη διαδικασία, να γίνει κάθε πολίτης.
Στην Ολλανδία, η χώρα έχει διαιρεθεί σε 21 «υδάτινες» περιφέρειες, με τις διοικήσεις τους να είναι υπόλογες απευθείας στους πολίτες, αφού εκλέγονται από αυτούς ανά τετραετία.
Επίσης, στις Ιταλικές Αλπεις λειτουργεί, εδώ και «αιώνες», ένα ολόκληρο συνεργατικό κοινοτικό δίκτυο ύδρευσης, κυρίως των προτεσταντικών κοινοτήτων της περιοχής.
ΓΑΛΛΙΑ
- Επαναδημοτικοποίηση
Έχοντας βιώσει τις αρνητικές συνέπειες από την ιδιωτικοποίηση οι πόλεις στη Γαλλία η μια μετά την άλλη επαναδημοτικοποιούν τις υπηρεσίες ύδρευσης. Με εμβληματική την επαναδημοτικοποίηση στο Παρίσι που κόστισε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο σε Suez και Veolia αλλά και πολύτιμο πρεστίζ αφού στην ίδια τη Γαλλική πρωτεύουσα τα συμβόλαια τους ακυρώθηκαν, άλλες πόλεις που ακολούθησαν είναι οι Brest, Nice, Grenoble, Cherbourg, Varages, Durance-Luberon, Castres, Rouen, Montbeliard ενώ σε διαδικασία επαναδημοτικοποίησης βρίσκονται και οι Toulouse, Ile-de-France και Bordeaux .
ΓΕΡΜΑΝΙΑ - Επαναδημοτικοποιήσεις και κοινωνικός έλεγχος
Στη Γερμανία η συντριπτική πλειοψηφία των υπηρεσιών ύδρευσης βρίσκεται στα χέρια των Δήμων ενώ σε σχετικές δημοσκοπήσεις το 82% των πολιτών θέλουν οι δήμοι και οι κοινότητες να οργανώνουν την παροχή ύδρευσης.
Το 2004, η πόλη και το ομόσπονδο κράτος του Αμβούργου ψήφισε, ύστερα από επιτυχές τοπικό δημοψήφισμα, νόμο ότι η υπηρεσία του νερού έπρεπε να είναι σε δημόσια χέρια.
Στο Βερολίνο Το 1999 η πόλη τού Βερολίνου ημιιδιωτικοποίησε την υπηρεσία ύδρευσής της, για να βοηθήσει στην αποπληρωμή των χρεών της, παρά την έντονη αντίδραση των πολιτών. Πούλησε το 49,9% της εταιρείας σε κοινοπραξία μιας γαλλικής πολυεθνικής (Veolia) και μιας γερμανικής πολυεθνικής (RWE), οι οποίες απαίτησαν έγγραφη εγγύηση μεγάλου κέρδους. Το Δημοτικό Συμβούλιο συμφώνησε, αλλά η σύμβαση κρατήθηκε κρυφή από τους δημότες τού Βερολίνου.
Μέχρι το 2011 οι τιμές είχαν ξεπεράσει τον πληθωρισμό κατά περισσότερο από το ένα τρίτο του και οι συμμετέχοντες στην εκστρατεία απαίτησαν την διεξαγωγή δημοψηφίσματος, στο οποίο η συντριπτική πλειοψηφία απαίτησε την δημοσιοποίηση της σύμβασης. Τον Ιανουάριο του 2012 το Γραφείο Ανταγωνισμού της Γερμανίας απεφάνθη ότι η σύμβαση παραβιάζει το γερμανικό δίκαιο περί ανταγωνισμού, ώστε η εταιρεία αναγκάστηκε σε μείωση τιμών κατά 19%. Πρόσφατα η υπηρεσία επαναδημοτικοποιήθηκε με υψηλότατο όμως οικονομικό κόστος για τους δημότες.
Παράγοντες που οδήγησαν στις Επαναδημοτικοποιήσεις
Αποδοτικότητα και κόστος:
Ο πιο σημαντικός παράγοντας σε όλες τις περιπτώσεις επαναδημοτικοποίησης ήταν η μείωση του κόστους και η αποδοτικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι δημοτικές αρχές συνειδητοποίησαν ότι μπορούσαν να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες με χαμηλότερο κόστος και οδηγήθηκαν στην επανάκτηση του ελέγχου συγκεκριμένων υπηρεσιών. Οι περισσότεροι δήμοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και τη Φινλανδία που ακολούθησαν διαδικασίες επαναδημοτικοποίησης δήλωσαν ότι το έκαναν για λόγους μείωσης κόστους. Η επαναδημοτικοποίηση του νερού στο Παρίσι και σε άλλες πόλεις της Γαλλίας εν μέρει καθοδηγήθηκε από την προσδοκία για μεγαλύτερη αποδοτικότητα και μείωση των τιμών. Αυτό μάλιστα επιτεύχθηκε στο Παρίσι, αφού οι τιμές του νερού μετά την επαναδημοτικοποίηση μειώθηκαν κατά 8%.
Επίτευξη των δημόσιων στόχων:
Οι πιο σημαντικοί παράγοντες στις διαδικασίες επαναδημοτικοποίησης σε πόλεις της Γερμανίας είχαν να κάνουν με την ανάγκη επίτευξης των στόχων παροχής υπηρεσιών κοινωνικής ωφέλειας. Οι δημοτικές αρχές διέκοψαν τις συμβάσεις με τις ιδιωτικές εταιρείες καθώς το κοινό αίσθημα ήταν ότι δεν λειτουργούσαν ως εταιρείες κοινής ωφέλειας αλλά ως ιδιωτικά μονοπώλια που δεν εξασφάλιζαν το δημόσιο συμφέρον.
Αντίστοιχες ήταν και πολλές περιπτώσεις με τις εταιρείες ύδρευσης στη Γαλλία. Αυτός ήταν ίσως ο πιο σαφής πολιτικός παράγοντας που συνδυάστηκε με συγκεκριμένες (αναδιανομητικές) πολιτικές.
Κόστος κεφαλαίου:
Ορισμένες υπηρεσίες απαιτούσαν πολύ μεγάλο αρχικό κεφάλαιο, και οι δημοτικές αρχές μπορούσαν να δανείζονται χρήματα με χαμηλά επιτόκια και να παρέχουν το απαιτούμενο κεφάλαιο. Αυτή η δυνατότητα ήταν πολύ σημαντική για τη διαδικασία επαναδημοτικοποίσης των δημόσιων συγκοινωνιών στο Λονδίνο και αποτελεί μοντέλο και για άλλους τομείς και υπηρεσιών του δήμου που αυτή τη στιγμή υπάγονται σε καθεστώς ΣΔΙΤ.
Έσοδα για το δήμο από τα κέρδη:
Η επαναδημοτικοποίηση μιας κερδοφόρας επιχείρησης νερού ή ηλεκτρισμού σήμαινε (και σημαίνει) εκτός των άλλων και επιπλέον έσοδα για τη δημοτική αρχή από τα μελλοντικά μερίσματα. Το δημοτικό συμβούλιο της Βουδαπέστης στην Ουγγαρία υπολόγισε ως πολύ σημαντικό αυτό τον παράγοντα για την επαναδημοτικοποίηση της επιχείρησης ύδρευσης της πόλης.
Οι αλλαγές που παρατηρούνται σε ένα πλαίσιο μεταξύ «κράτους και αγοράς» όσον αφορά τις δημόσιες/δημοτικές υπηρεσίες και τις διαδικασίες επαναδημοτικοποιήσης μπορούν να παρουσιαστούν ως ένα εκκρεμές που ταλαντεύεται αποτυπώνοντας όμως συγκεκριμένους πολιτικούς αγώνες. Οι διαδικασίες επαναδημοτικοποίησης δεν είναι το αποτέλεσμα μιας συντονισμένης θεσμικής πρωτοβουλίας, αλλά μια αντανάκλαση των κοινών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων. Εξάλλου αυτές οι διαδικασίες είναι στενά συνδεδεμένες και με ιστορικούς-γεωγραφικούς παράγοντες που έχουν να κάνουν με τη δημόσια ιδιοκτησία κατά το 19ο και 20ό αιώνα. Ο δημόσιος τομέας έχει δείξει σημαντικά αξιοσημείωτη αντοχή παρά τις επιθετικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές των τελευταίων τριών δεκαετιών. Οι διαδικασίες επαναδημοτικοποιήσης εντάσσονται ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο προστασίας και ενίσχυσης του δημοσίου και των κοινών αγαθών.
Συμπεράσματα
Το νερό αποτελεί κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα, στο οποίο όλοι δικαιούνται να έχουν ίση πρόσβαση. Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και σε ποιοτικές υπηρεσίες ύδρευσης είναι αναφαίρετο δικαίωμα όλων των πολιτών, άρρηκτα συνδεδεμένο με το δικαίωμα στη ζωή, στην υγιεινή και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Το σύνταγμα και οι διεθνείς συμβάσεις κατοχυρώνουν το νερό ως δημόσιο αγαθό κι όχι εμπορικό προϊόν και σχετίζεται άρρηκτα με το δικαίωμα στη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Η παγκόσμια εμπειρία από την ιδιωτικοποίηση του νερού αναδεικνύει προβλήματα όπως :
ΥΠΕΡΟΓΚΕΣ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΤΙΜΩΝ
ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΜΟΛΥΝΣΕΩΝ
ΕΛΛΙΠΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ
ΔΙΑΦΘΟΡΑ & ΑΠΑΤΕΣ
ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ
ΑΝΥΠΑΡΚΤΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
Από το 2000 και μετά, η τάση παγκοσμίως είναι η επαναδημοτικοποίηση του νερού.
ΤΟ ΝΕΡΟ ΟΔΕΥΕΙ ΠΡΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
ΕΣΥ ΘΑ ΠΕΙΣ ΟΧΙ
Ή
ΘΑ
ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ
ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ
Πηγές
ΕΠΑΝΑ-ΔΗΜΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
ΔΗΜΟΤΙΚΩΝΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/geographies/article/view/33218/25329
9+1
λόγοι ενάντια στην ιδιωτικοποίηση του
νερού
https://thepressproject.gr/91-logoi-enantia-stin-idiotikopoiisi-tou-nerou/
Πρωτοβουλία: Ανακοίνωση για την Παγκόσμια Ημέρα Νερού 2022
https://protovoulia-dimosio-nero.gr/protovoulia-anakoinosi-gia-tin-pagkosmia-imera-nerou-2022/
Η
ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΕΣ
ΧΩΡΕΣ
https://ikee.lib.auth.gr/record/133300/files/GIORGIOYXATZHBASILEIOUee19.pdf
Παγκόσμιο
κύμα απο-ιδιωτικοποιήσεων στο
νερό
https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/361391_pagkosmio-kyma-apo-idiotikopoiiseon-sto-nero
Ιδιωτικοποίηση νερού: Το καταστροφικό παράδειγμα των ΗΠΑ
https://tvxs.gr/news/kosmos/idiotikopoiisi-neroΤΙy-katastrofiko-paradeigma-ton-ipa/
ΚΑΤΙ
ΤΡΕΧΕΙ ΜΕ ΤΟ
ΝΕΡΟ
https://www.savegreekwater.org/wp-content/uploads/2014/01/2.-SGW-INFOSHEET.pdf
Ψήφισμα
από τον Δήμο Σερρών κατά της ιδιωτικοποίησης
της ΕΥΔΑΠ
https://www.savegreekwater.org/archives/4701
Το
νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα και δεν
μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί στη…
Σλοβενία
https://www.savegreekwater.org/archives/4734
Το
νερό ως θεμελιώδες δικαίωμα των
ανθρώπων
https://unescoyouth.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%BD%CE%B5%CF%81%CF%8C-%CF%89%CF%82-%CE%B8%CE%B5%CE%BC%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CF%8E%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B8/
Ιδιωτικοποίηση
Νερού: Από τον Πλανήτη Γη στην
Ελλάδα
https://www.anwsi.gr/nero-kai-idiotikopoihsh/idiotikopoiisi-neroy-apo-ton-planiti-gi-stin-ellada.html
Human
rights and access to safe drinking water and sanitation
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ
ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΤΟΥ
ΝΕΡΟΥ
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου